Làm sao để bảo vệ người học?
Vụ bốn công ty vừa bị bộ Giáo dục và đào tạo thổi còi vi phạm trong lĩnh vực liên kết đào tạo hôm 30.12.2011 (Sài Gòn Tiếp Thị ngày 9.1) chỉ là một con số rất nhỏ trong số hàng trăm chương trình liên kết các kiểu chưa được giám sát đang tồn tại hiện nay.
Vụ đình chỉ cơ sở liên kết đào tạo với nước ngoài
Phải nhìn nhận là nhu cầu được tiếp cận, được học các chương trình đào tạo của các nước phát triển - trong bối cảnh nền giáo dục chậm chạp thích nghi với bên ngoài của nước ta - đối với một bộ phận dân cư, đặc biệt ở các đô thị là có, nếu không nói là rất lớn. Nên việc những công ty hoạt động trong lĩnh vực giáo dục đào tạo mang danh nghĩa liên kết với một trường nào đó ở nước ngoài thu hút được hàng trăm học viên theo học các chương trình cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ cũng là điều bình thường. Chính ông Nguyễn Xuân Vang – cục trưởng cục Đào tạo với nước ngoài (bộ Giáo dục và đào tạo) từng đánh giá rằng, các chương trình liên kết đào tạo với nước ngoài đã có nhiều đóng góp không phủ nhận được như huy động nguồn lực của nhân dân đóng góp cho sự nghiệp giáo dục, đáp ứng nhu cầu học tập ngày càng tăng của số đông học sinh sinh viên và cán bộ công chức, giảm thiểu lượng ngoại tệ ra nước ngoài. Thông qua các chương trình này, các trường đại học Việt Nam có điều kiện học hỏi những kinh nghiệm quý báu về quản lý giáo dục, đổi mới và cải tiến hệ thống, nội dung, chương trình, phương pháp giảng dạy, kiểm tra, đánh giá của các trường tiên tiến...
Trong vòng mười năm qua, từ chỗ chỉ đếm trên đầu ngón tay, các chương trình liên kết đào tạo đã lên tới hàng trăm, với nhiều cấp độ khác nhau. Đây là một xu thế tất yếu trong thời đại mà toàn cầu hoá đang tác động mạnh mẽ đến mọi mặt của đời sống xã hội. Tuy nhiên, bên cạnh mặt tích cực của nó, các cơ quan chức năng cũng đã phát hiện hàng chục vụ vi phạm. Theo báo cáo của bộ Giáo dục và đào tạo, không chỉ ở mức độ công ty, thời gian qua thanh tra đã phát hiện hàng chục trường đại học, học viện liên kết đào tạo sai quy định. Phổ biến nhất là tình trạng được cấp phép hoạt động đào tạo chương trình này nhưng lại quảng cáo, chiêu sinh cho các chương trình khác nhằm thu hút người học; nhiều trường hợp được cấp phép đào tạo ngắn hạn nhưng lại chiêu sinh đào tạo chương trình cử nhân cao đẳng, đại học, thậm chí thạc sĩ, tiến sĩ. Điều đáng nói là trong rất nhiều trường hợp vi phạm suốt một thời gian dài, các đơn vị này vẫn không bị các cơ quan quản lý phát hiện để cảnh báo người học. Chỉ khi sự việc bị phát hiện, cơ quan chức năng quyết định xử lý đơn vị sai phạm thì người học trở thành nạn nhân gánh chịu mọi hậu quả.
Phải nói rằng, pháp luật Việt Nam vẫn còn nhiều lỗ hổng để các đơn vị cố tình lách luật. Ông Lê Viết Khuyến, nguyên phó vụ trưởng vụ giáo dục đại học của bộ Giáo dục và đào tạo, cho rằng việc nhập nhằng trong quản lý các chương trình liên kết là một minh chứng. Nghị định 18/2001 của Chính phủ quy định bộ Giáo dục và đào tạo là cơ quan chịu trách nhiệm quản lý nhà nước các cơ sở văn hoá – giáo dục nước ngoài tại Việt Nam. Nhưng trên thực tế, bộ này mới chỉ quản lý được những trường đại học, cao đẳng thuộc quyền mình. Còn lại những chương trình liên kết diễn ra tại các trường thuộc sự quản lý của các bộ, ngành khác và các trường được tự chủ trong cấp phép thì nằm ngoài tầm kiểm soát của bộ Giáo dục và đào tạo. Tại phiên trả lời chất vấn của đại biểu Quốc hội kỳ họp thứ tám, Quốc hội khoá XII vào cuối năm 2010 về vấn đề tăng cường quản lý chương trình liên kết đào tạo, đại diện của bộ Giáo dục và đào tạo cũng từng thừa nhận có hiện tượng một số cơ sở không trực thuộc sự quản lý trực tiếp của bộ và một số không có chức năng đào tạo cũng thực hiện liên kết đào tạo với nước ngoài. Những trường hợp này bộ không thể quản lý được, quá trình xử lý cũng rất khó khăn. Tuy nhiên, đó chỉ mới là những trường hợp lạm dụng hình thức liên kết đào tạo để lừa đảo người học, còn những chương trình không đảm bảo uy tín, chất lượng mà vẫn được cấp phép thì chưa thấy đề cập.
Vụ việc của SITC cách đây sáu năm tuy bị thanh tra phát hiện đào tạo thạc sĩ “chui”, nhưng quá trình xử lý hết sức nhập nhằng, các cơ quan quản lý “né” nhau cuối cùng để lại thiệt hại nặng nề cho cả chục ngàn học viên là một bài học chưa hề cũ. Sự kiện một số đơn vị bị đình chỉ hoạt động liên kết đào tạo mới đây đặt ra nhiều vấn đề, bên cạnh việc cần phải xem lại một số văn bản pháp luật về quản lý liên kết đào tạo theo hướng bảo vệ tốt hơn cho người học. Các cơ quan quản lý cần có biện pháp giám sát chặt chẽ quá trình hoạt động và thực thi pháp luật của các cơ sở giáo dục, không nên để mọi sự vỡ lở rồi mới lo giải quyết hậu quả.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét